Een kille winterdag, en dus een goed moment om eens naar afwerking van alle gemaakte kommen en bekers te kijken (en een lesje scheikunde). Een van de dingen die we over het algemeen doen, is oliën. Dit dient te gebeuren met een olie die uithardt, zoals lijnolie (lijnzaadolie) of walnootolie. In andere woorden, het dient een olie te zijn met een hoog omega-3 gehalte, aangezien dit vetzuur een polymeer met vele cross links kan vormen door de vele dubbele bindingen in het vetzuurketens, voor diegenen die geïnteresseerd zijn in het waarom. De meesten soorten olie, zoals zonnebloem- of olijfolie, hebben een heel laag gehalte aan omega-3 en harden daarom niet uit, maar worden hooguit wat dikker en plakkerig.
Bindingen tussen een aantal moleculen van lijnolie (bron: bcachemistry.wordpress.com)
Maar buiten het technische om, je kan met dit soort olie ook olieverf maken door pigmenten toe te voegen. Traditioneel wordt dit dus met lijnolie gedaan. We hebben met deze verf gespeeld en ook met melkverf. Dit is weer een andere soort verf, die gebaseerd is op eiwitten. Verschillende typen eiwitten kunnen worden gebruikt. Van oudsher zijn dit eiwitten uit melk, vandaar de naam melkverf. Vaak word de verf gemaakt door bijvoorbeeld kwark te mengen met kalk en pigmenten. De verf waar wij mee werkten was op basis van erwteneiwit. De eiwitten hechten aan elkaar en aan het hout. De kalk zorgt voor de juiste zuurgraad en voor de dekking en de pigmenten uiteraard voor de kleur.
Links twee kommen met olieverftest en rechts een beker met melkverf
Soms gebeurt het dat een het hout scheurt. Dan zijn er een paar opties. Je laat de scheur zoals deze is, je hebt wat extra brandhout, of je repareert de scheur. Een elegante manier van repareren is met koperdraad. Daartoe boor je eerste wat kleine gaatjes waar je het hout wil gaan hechten en weeft daar vervolgens koperdraad door.
Gaatjes boren voor reparatie van de scheur en een bordje met ijzeracetaat
Op de foto hierboven zie je ook een bordje dat zwart gekleurd is (geëboniseerd) met ijzeracetaat. Door ijzer toe te voegen aan azijn lost dat op en krijg je een zogeheten ijzeracetaatoplossing gevormd. Deze oplossing is gewoon helder en kleurloos. De echter magie (chemie) vindt plaats wanneer je die oplossing aanbrengt op hout dat veel looizuur bevat, zoals die bordje van kastanjehout. Het opgeloste ijzer trekt dan het hout in en reageert daar met het looizuur waarbij het een zwart gekleurd complex vormt.
De vorming van het ijzer-looizuur complex (bron: https://www.researchgate.net/figure/Complex-formation-between-tannin-and-ironIII-47-48_fig3_363357873)
