Gisteren hebben we een draaibank aangepast zodat we kleine, dunne dingen kunnen maken op een wipdraaibank. De bevestiging van het hout in de as van de draaibank liet echter nog wat te wensen over. De as had een rond gat en daar klemden we taps toelopend, nagenoeg rond hout in. En, wellicht te verwachten, dit zorgde ervoor dat het hout bij een beetje weerstand tijdens het draaien al snel in de as slipte. Vandaag hebben we een kleine aanpassing gemaakt. Een taps toelopend, vierkant stuk hout wordt in een vierkant gat in de as geklemd. Dit helpt! Nu hebben we geen last meer van een slippende bevestiging en daarnaast is het te draaien hout ook heel snel vierkant gehakt.
Na wederom een kleine test van de nieuwe opstelling, was het dan tijd voor het eerste, kleine, gedraaide voorwerp: een kantklosje. Dit was meteen weer een goede gelegenheid om te kunnen oefenen met de schuine beitel.
Hoewel tijdens het kantklossen vaak wel tientallen klosjes worden gebruikt, hebben we er vandaag slechts één gemaakt.
Het doel van deze opdracht was dan ook niet dat Pieterjan zou leren kantklossen. Het doel was tweedelig. Ten eerste het bedenken en maken van een wipdraaibank die geschikt is om kleine voorwerpen te draaien, en aantonen dat deze werkt. Het tweede deel was om te oefenen met de schuine beitel en er dermate bedreven mee te worden, dat kleine, dunne voorwerpen gedraaid kunnen worden. De afwerking dient uiteraard glad te zijn, zodat het fijne garen voor kant niet aan het klosje blijft hangen. Beide doelen zijn bereikt, zoals op de foto te zien is!
Het volgende op de lijst met opdrachten was een spintol. We blijven dus nog even in de textielhoek hangen.
Nu zijn veel spintolletjes gemaakt van een rond schijfje met een gat in het midden, waarin een lang, dun stokje geklemd zit. Maar ze zijn er ook uit één stuk. Een beetje een lange, uitgerekte druppel. Het lastigste hieraan is het lange dunne steeltje. Bij de minst of geringste druk tijdens het draaien, buigt dit steeltje een beetje door en gaat vibreren. Daardoor krijg je een erg ruwe afwerking.
Een manier om dit te voorkomen is door niet alleen met de beitel tegen het hout te duwen, maar ook tegendruk te bieden door het hout met je hand tegen te houden. Op de foto hieronder zie je hoe dit in zijn werk gaat.
Met je linkerhand (indien je rechtshandig bent) begeleidt je de beitel met je duim over de gereedschapssteun tegen het hout en tegelijkertijd houd je je vingers lichtjes over het te draaien hout om tegendruk te bieden.
Iets waar we tegenaan hierbij liepen was dat de punt van de beitel vrij gemakkelijk in je vingers prikt (zie hierboven). De oplossing was vrij eenvoudig, namelijk door de betreffende punt van de beitel te slijpen.
Het volgende item op de lijst met dingen die we zouden gaan maken, was een tol. Deze aangepast draaibank bleek ook daarvoor zeer geschikt te zijn. Het is een eenvoudig te maken speeltje dat al vele eeuwen voor vermaak zorgt.
Na deze tollen zijn we terug gegaan naar een lang en dun voorwerp, namelijk een lepel. Lepels kunnen niet alleen met de hand worden gesneden, maar kunnen ook worden gedraaid. De lange dunnen steel maakt het echter niet voor de hand liggend om dit op een wipdraaibank te doen. Maar, met de aangepaste wipdraaibank is dit geen probleem.
We zijn begonnen met het grof in vorm hakken van de lepel. In dit geval een een lange kooklepel met een rechte steel. Vervolgens is deze op de draaibank netjes afgewerkt.
Hierbij is niet alleen de steel netjes rond gemaakt, maar is ook de buitenvorm van de kom van de lepel mooi in vorm gemaakt. Pieterjan is ondertussen vrij bedreven geworden met de beitel en heeft uiteraard ook een paar sierrandjes gemaakt op de steel van de lepel.
Na het draaien is de kom van de lepel nog met de hand bijgesneden. De achterzijde van de kom is wat bol gemaakt en de voorzijde hol, zodat je niet alleen kan roeren maar er ook iets mee kan opscheppen om te proeven tijdens het koken.
Deze eerste lepels kostten nog best wel wat tijd om te maken. Maar we vermoeden wel dat indien we dit nog wat meer oefenen en daarmee meer efficiënt worden, het draaien van een lepel wel eens een stuk sneller zou kunnen gaan dan het snijden met de hand. Beide varianten hebben echter hun charme en waarde.
Aan het eind van de dag rest er nog net wat tijd om dat ene dingetje nog te draaien dat eigenlijk beter aan het begin van het traject gepast, maar wat er toen niet van gekomen was. Namelijk een steel voor een stuk gereedschap. In dit geval een hamer. En dan meteen maar een geheel nieuwe hamer gemaakt, omdat de oude van Pieterjan vandaag kapot gegaan was.
